DOLAR
32,3028
EURO
35,0629
ALTIN
2.402,99
BIST
10.403,40
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Hafif Yağmurlu
31°C
İstanbul
31°C
Hafif Yağmurlu
Cuma Hafif Yağmurlu
26°C
Cumartesi Az Bulutlu
28°C
Pazar Az Bulutlu
29°C
Pazartesi Az Bulutlu
28°C

Organları taklit eden ‘çip’ geliştiriliyor

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Hüseyin Avcı, organları taklit edebilen çip geliştiriyor. Avcı, Harvard Üniversitesi’nde öğrendiği bu formülle, Türkiye’de de hastalıklar için geliştirilecek tedavi metotlarının müddetini ve maliyetini azaltmayı amaçlıyor.

Organları taklit eden ‘çip’ geliştiriliyor
04/05/2024 10:52
0
A+
A-

Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) 10 yılı aşkın müddettir kullanılan çip organ teknolojisiyle, organları neredeyse tıpkı formda taklit eden yapay organlar geliştiriliyor. İnsan bedeninin dışında geliştirilen bu organlar sayesinde hem hayvan deneylerine gerek kalmıyor hem de hastalıklara daha süratli tahlil bulunabiliyor. 2015 yılında Harvard Üniversitesi’nde misyon yapan Doç. Dr. Hüseyin Avcı, o devir tanıştığı bu metodun Türkiye’ye de kullanılmasını sağlamak için 2016 yılından beri çalışıyor. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Metalurji ve Materyal Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hüseyin Avcı, şu an Türkiye’de bu alanda çalışan çok az sayıda bilim insanı olduğuna dikkat çekerek, “Projenin ülkemizde de başlamasına öncülük eden isimlerden biriyim. Geldiğimiz noktada artık somut örnek çıkarabiliyoruz” dedi.

ÜLKEMİZDE BU ALANDA ÇALIŞMALAR YOKTU
TÜBİTAK dayanağıyla Harvard Üniversitesi’nde vazife aldığını lisana getiren Doç. Dr. Avcı, üniversite ile ortak çalışmalarının hala devam ettiğini belirterek çip organ projesini şöyle anlattı:

6635dfa78e519ffa68c95f25 13/06/2024

“Çip organ teknolojisinin mihenk taşı olarak 2010 yılında Science Dergisi’nde yayınlanan makalede gösteriliyor. Bu makalede akciğeri taklit eden bir çip organın geliştirildiği duyurulmuştu. Akabinde yurt dışında bu mevzuyla ilgili çalışmalar yürüten milyon dolarlık şirketler kuruldu. Lakin ülkemizde bu türlü bir çalışma şimdi yoktu.

6635dfcc8e519ffa68c95f28 13/06/2024

GELENEKSEL FORMÜLLERLE TEDAVİYE ERİŞİM ZOR
Yaşam şartları nedeniyle hastalıklar artıyor. Kanser üzere birçok hastalığı etrafımızda daha sık duymaya başladık. Bunlara çok süratli bir halde yanıt verecek ve tedaviyi kolaylaştıracak platformlara gereksinimimiz var. Covid-19 da bize klâsik tekniklerle çok süratli bir formda tedaviye erişemeyeceğimizi gösterdi. İnsan bedenini taklit edebilecek, süratli bir biçimde karşılık alabileceğimiz, güvenilirliğin yüksek olduğu platformlara muhtaçlığımız var.

6635dfde8e519ffa68c95f2b 13/06/2024

MALİYET VE VAKİT AZALACAK
Geleneksel ilaç geliştirme safhalarına baktığımızda örneğin bir antibiyotiği geliştirmek yaklaşık 10 ile 15 yıl ortasında vakit alıyor. Ayrıyeten çok yüksek maliyetler de kelam konusu. Hem çok vakit alan hem de epeyce maliyetli bir süreçten bahsediyoruz. Organları taklit eden çiplerin geliştirme süreci için ise ilaç geliştirmenin 3’te biri maliyet ve 3’te biri vakit kâfi oluyor.”

6635e0328e519ffa68c95f2d 13/06/2024

KARACİĞERİN KİLİT ROLÜ VAR
Karaciğeri taklit eden çip organ üzerinde çalıştıklarını lisana getiren Doç. Dr. Avcı, şöyle devam etti:
“Karaciğer, ilaç geliştirilmesinde kıymetli bir yere sahip. Zira bedendeki birçok kilit rolü karaciğer üstleniyor. Bu nedenle çalışmalarımıza karaciğeri taklit edecek çip organ geliştirerek başladık. Bu organlar elbette insan bedenine yerleştirilmiyor. Var olan bir platformda gerçek bir organmışçasına üstünde deney yapmamıza imkan sağlıyor. Çip organ teknolojisi üç farklı kategoriye ayrılıyor. Bunlardan birincisi ‘tekli çip organ’ ve karaciğer, böbrek, beyin, akciğer, bağırsak, göz ve hatta kıkırdak üzere organ ve dokuların taklit edilmesinden oluşuyor. Şu an bizim üzerimizde çalıştığımız kategori bu. Çalışmamızın akabinde çip organ teknolojisinin birkaç yıl içinde ülkemizde kullanılmaya başlanacağını düşünüyorum.

KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ TEDAVİNİN ÖNÜ AÇILIYOR
İkinci kısım ise hastalıkların modellenmesinden oluşuyor. Bunlara ‘çip üzerinde hastalık’ diyoruz. Bu da kanser, bağışıklık sistemi ya da enfeksiyon hastalıklarının taklit edilmesinden oluşuyor. Ayrıyeten günümüzde bilinen 7 binin üstünde az hastalık var. Bunların sadece 400 tanesi üstünde çalışmalar yapılabiliyor. Zira az bir hastalık üzerinde çalışırken bir hayvanın deneylerde kullanılması mümkün olmuyor. Ayrıyeten az hastalıklarda hasta sayısı da az olduğu için klinik deneylerin yapılması çok güç. Bu çipler, ender hastalıklar üzerinden de çalışma yapmayı kolaylaştırıyor zira ilgili hastalıkları taklit edebiliyor. Öteki yandan hastadan alınan bir biyopsi örneğinde de hücreleri izole ederek hastanın karaciğer dokusunu çip üzerinde oluşturmaya çalışıyoruz. Yani hastanın karaciğerinin çok benzerini, onun bedeninin dışındaki bir platformda taklit ediyoruz. Bu şahsileştirilmiş tedavinin de önünü açıyor. Üçüncü kümede ise ‘multi organlar’ bulunuyor. İnsan bedeninde doku ve organların yalnız değil etkileşim halinde çalıştığını biliyoruz. Burada da birden fazla doku ve organ birleştirilerek taklit ediliyor. Buna birebir vakitte ‘insan çipi’ de deniliyor.”

HAYVAN DENEYLERİ SONA ERECEK
Geliştirilen çip organlar sayesinde hayvan deneylerinin de sona ereceğini söyleyen Doç. Dr. Avcı, “Dünyanın her yerinde geliştirilen ilaçlar, bir hastanın üstünde denenmeden evvel hayvanlar üzerinde uygulanmak zorundaydı. 2022 yılında Amerika’da değişen kanunla bu kaldırıldı. Yani artık hayvanların üstünde ilaç deneyi yapmak orada mecburî değil. Ülkemizde de bu usulün gelişmesiyle hayvan deneylerinin sona ereceğini düşünüyorum. Bu nedenle çip organların sıhhat kesiminde yeni bir çağ başlatacağına inanıyorum” dedi.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.