DOLAR
32,8349
EURO
35,6754
ALTIN
2.537,78
BIST
11.089,53
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
31°C
İstanbul
31°C
Parçalı Bulutlu
Çarşamba Az Bulutlu
30°C
Perşembe Az Bulutlu
28°C
Cuma Az Bulutlu
28°C
Cumartesi Parçalı Bulutlu
31°C

Z Jenerasyonunun Son 1 Yılda Tanıştığı Enflasyon Nedir? Tesirleri, Çeşitleri Nelerdir? Nelere Yol Açar?

Türkiye tarihi boyunca yüksek enflasyonla kronik bir sorun olarak çaba eden ya da etmeye çalışan ülkelerden olurken, bilhassa son 1 yıldır daha …

Z Jenerasyonunun Son 1 Yılda Tanıştığı Enflasyon Nedir? Tesirleri, Çeşitleri Nelerdir? Nelere Yol Açar?
04/10/2022 18:00
88
A+
A-
Türkiye tarihi boyunca yüksek enflasyonla kronik bir sorun olarak çaba eden ya da etmeye çalışan ülkelerden olurken, bilhassa son 1 yıldır daha da artan tesirle genç kuşağın de artık alıştığı bir sorun olmaya devam ediyor. Bir yandan da dünyada da enflasyonist bir ortamın bulunması ve başka ülkelerin Türkiye’ye oranla çok daha düşük oranlara karşın, canhıraş bir halde savunma sınırına çekilmesi farklı bir hal alıyor. Zira Türkiye’nin öncelik sıralamasında enflasyon birinci sırada gelmiyor. Pekala dünyanın bir canavar olarak gördüğü bizimse evcilleştirmeye çalıştığımız enflasyon nedir? Çeşitleri, tesirleri nelerdir?

Enflasyon nedir?

s 40c8e1df49881ecb4b34239f85ab3eb2a114a8e6 23/07/2024

Enflasyon, mal ve hizmet fiyatlarında tertipli bir artışla alım gücündeki düşüşü ya da daha kelamlık tabiriyle fiyatlar genel seviyesinin daima olarak artış göstermesi ve paranın pahasının azalması olurken, TDK’da da ‘para şişkinliği, gereğinden fazla artış, şişkinlik, pahalılık’ olarak tanımlanır.  

Tek seferde olan genel bir fiyat artışı ya da aşikâr bir malın fiyatındaki artışı kapsamaz. Fiyatlardaki artışın seviyesinin belirlenmesinde birden çok mal ve hizmetle fiyatların nizamlı olarak yükselişi enflasyonu doğurur.

Enflasyon endeksleri nelerdir?

s c97f07b75656cd83440a06546ad9ca41b91e723d 23/07/2024

Enflasyon, bir oran olarak hesaplanırken, resmi istatistik kurumlarının farklı mal ve hizmetlerden oluşturduğu sepetle mal ve hizmetlerin farklı yüklerle makul bir devri baz alarak endeksler oluşturmasıyla tespit edilir.

Dünyada en temel kullanımda iki endeks bulunur: 

  • Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
  • Üretici Fiyat Endeksi (Yurt içi) (Yİ-ÜFE)

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

s 2397770ea01b34b45f923d18ad0f4146e5a94fbd 23/07/2024

TÜFE, tüketiciye ulaşan son kesin fiyatlar üzerinden bir hanede ortalama kullanılabilecek farklı alanlardaki mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki artış oranıdır. Genelde ‘enflasyon’ olarak bu orandan bahsedilir. 

Türkiye’de açıklanan son TÜFE oranı Eylül 2022’ye ilişkin olarak yüzde 83,45 olurken, 2003 yılı baz alınarak (endeks 100 değerle) hesaplanır. Kısaca Türkiye’deki bir hanede genel olarak alınan eserlerin hepsinde 2021 Eylül’e nazaran yüzde 83,45 oranında bir artış görüldüğünü anlatır.

Üretici Fiyat Endeksi (Yurt içi) (Yİ-ÜFE)

s 24aefe24e34494063145db92811b93c293e2822a 23/07/2024

Belirli bir referans devrinde ülke iktisadında üretimi yapılan ve yurt içine satılan eserlerin üretici fiyatlarının vakit içinde karşılaştırarak fiyat değişimlerini ölçen fiyat endeksidir. Burada değerli olansa yalnızca sanayi üretiminin bu hesaplamaya dahil olmasıdır. 

Türkiye’de açıklanan son Yİ-ÜFE oranı Eylül 2022’ye ilişkin olarak yüzde 151,50 olurken, 2003 yılı baz alınarak (endeks 100 değerle) hesaplanır.

Enflasyon nasıl hesaplanır?

s fb142ed1865fe88b554d37eddb4d129e96dc14b9 23/07/2024

2003 yılı baz alındığından bu bedel 100 kabul edilir. Biz sepetten ve tartılardan bahsetmiştik. Bu sepette 12 ana küme altında 409 mal ve hizmet bulunuyor. Bunların hepsinin fiyatları TÜİK tarafından periyodik olarak derleniyor ve unsurların kullanım tartılarına nazaran (yani sıklığına ya da çokluğuna) nazaran endeks hesaplanıyor. 

Eylül 2022 için TÜFE endeksi 1.046,89 olurken, 2022 Ağustos için 1.015,65 olurken, 2021 Eylül için de 570,66 olarak hesaplanmış görülüyor. Kaynak: TÜİK 

2022 Eylül TÜFE bir evvelki aya nazaran ((1046,89– 1015,65) / 1015,65 x 100 =)) üzerinden yüzde 3,08 oranında artarken, yıllık artışsa ((1046,89 – 570,66) / 570,66 x 100 = )) yüzde 83,45 olarak gerçekleşiyor. Hesap kaynak: Mahfi Eğilmez

Enflasyonun çeşitleri nelerdir?

s c1fa1625424f093389658d3097a49e75c4388fd1 23/07/2024

Enflasyon, bir çok nedenden yükselişe geçebilir. Bu nedenlerin başlıcaları da şu halde görülür: 

  • Talep Enflasyonu
  • Maliyet Enflasyonu

  • Para Arzı

  • Enflasyon Beklentisi

Talep enflasyonu nedir?

s eb73e64249737c0355b05c88d02a60dabd0f409d 23/07/2024

c.tenor.com

Piyasalardaki mal ve hizmetlerin tüketici tarafından mevcut durumda fazladan talep edilmesiyle oluşan enflasyon çeşididir. Üretilen mal ve hizmetler bu durumda yetersiz kalır ve böylece fiyatlar yükselir. Pandemiden birinci çıkışta dünyada enflasyonu artıran tesir bu formda görülürken, ülkelerin pandemi tesirini azaltmak için bol para dağıtmasıyla artan tasarruf oranlarının talebe dönmesinin yanında bozulan tedarik zincirlerinin de arzı sınırlamasıyla oluştu.

Maliyet enflasyonu nedir?

s f995cc3d0ec60f094bdea7877d5ab0f92999f78a 23/07/2024

Mal ve hizmet üretiminde kullanılan girdilerin (ham husus, iş gücü) maliyetinin yükselmesiyle üretimde azalma oluştuğunda ortaya çıkan enflasyondur. Afet, ambargo, siyaset değişiklikleri üzere nedenler maliyet enflasyonuna sebep olabilirken, son 1 yılda Türkiye’de kur artışıyla birinci etapta ortaya çıkan enflasyon çeşidi olarak da görülebilir. İthal edilen eserlerin dövizdeki yükselişle değerliye mal olması fiyatların artışına yol açmıştır.

‘Para Arzı’nın yarattığı enflasyon nedir?

s 352961b49c9acddd6db25218abf2532d2a032df1 23/07/2024

media0.giphy.com

Piyasada (Merkez Bankası tarafından) arz edilen para ölçüsünün talep edilenden fazla olmasıyla mal ve hizmetlere olan talebin artarak oluşturduğu enflasyon olmaktadır. Üreticilerin ek yatırım gereksinimi duyarak daha çok üretim yapmasına yola açarken, yeni yatırımlar üreticiye daha fazla harcama yaptırırken, eser ve fiyatlarda da yükseliş yinelenir. Tekrar son devirde çokça bahsedilen nakdî genişleme denilen olgu olurken, Türkiye’de faizlerdeki indirim süreciyle tartışılan enflasyon çeşidi de olmaktadır. Yani kredilerdeki ucuzlamayla daha çok paranın tüketiciye ulaşması sonucu daha fazla harcamanın yapılması da olurken, ekonomilerdeki büyümenin de yoludur.

‘Enflasyon beklentisi’nin yarattığı enflasyon nedir?

s fae7eca31bbed50f9ae8645026ee27f8da1ae47f 23/07/2024

Üretici ve/veya tüketicilerin, fiyatlarda artış öngörerek beklentilerini buna nazaran kurgulamasından doğan enflasyondur. Beklentiyle alım gücünde artış için emek kesitinin yüksek fiyat talep etmesi 👉 maliyetlerin artması 👉 fiyatların artması halinde bir döngüyü tetikler. Bu döngü de fiyatlardaki beklentiyi ve enflasyonu kartopu üzere büyütür.

Enflasyon çeşitleri nelerdir?

s 4b835e1cda405f353929fcfeb3c8aee5b6bbc422 23/07/2024
  • Ilımlı Enflasyon
  • Yüksek Enflasyon

  • Hiperenflasyon

Ilımlı enflasyon nedir?

s 2fef3ea59fe0295f8aab3fd45214cc24b5a65942 23/07/2024

Mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki düşük ölçülü artışa verilen isim olurken, ülkelere nazaran bu oran değişmekle birlikte, genel olarak ekonomilerde istenen bir olgudur. İktisatta büyümeyi ve piyasalarda, üretimde canlılığı sağlar.

Yüksek enflasyon nedir?

s 8add5e6995262ed53cb655a706ce5aa7a3ddb3f6 23/07/2024

Fiyatların ekonomiyi olumsuz etkileyebilecek düzeyde artışı olurken, süratli yükselişe bağlı olarak paranın kıymetini belirlemeyi zorlaştırıcı bir niteliği bulunur. Bu da alternatif alanlara yatırma yöneltebilir. Son süreçte gayrimenkul ve araba fiyatlarındaki yükseliş buna örnek gösterilebilir.

Hiperenflasyon nedir?

s 2f094892a19d9f62afbade6cbd1e8500f8b1a3d3 23/07/2024

Olağanüstü koşullarda ortaya çıkmasıyla tanınsa da fiyatların çok kısa müddette çok artış yaşadığı halleri tanımlarken, uzun vadede çok yüksek artışlar için de kullanılır. Para ünitesinde süratli bir paha kaybına yol açarken, ülkelerin yerli para üniteleri yerine döviz cinsinden fiyatlama yapmasına neden olur. Ekonomiler üzerinde yıkıcı tesirleri bulunur.

Enflasyonun çeşidine bağlı olarak tesiri belirlenirken, yükseldikçe olumsuz tesirleri artar.

s de8ccac3002a85f3fef5bec0d14970de782feab0 23/07/2024

Sabit ve dar gelirli kesimde fiyatlardaki yükseliş tıpkı süratte yükselmeyen gelirlerle birlikte daha az satın alma gücü manasına gelir.

s 4e63635fa4555fd45adf516c1ff1afe349487b5b 23/07/2024

Yerel para ünitesindeki paha kaybı, yatırımlarda temkin nedeniyle azalmaya neden olur.

s b7f69cf93fdeaa424431fc70988d29e89cc3fec5 23/07/2024

Son süreçte para arzı yaratmamak ismine kredilerdeki faizlerin düşse de kısıtlanması bu formda görülürken, KKM ile kurdaki stabilitenin sağlanma çalışması da maliyet enflasyonunu engellemek maksatlıdır.

Tasarruflar harcamaya yönelir.

s 08779f16825f44bbb2f74e3f238d75a24e7c3cf4 23/07/2024

Fiyatlarda artış beklentisi tüketicinin gelecekte tıpkı oranda alım gücü olmayacağı fikriyle harcamalarını öne çekmesi manasına gelir. Son 1 yılda harcamalardaki artış bu biçimde de açıklanabilir.

Gelir dağılımında adaletsizlik artar.

s 694c86f990af6596ac5e3a5e670fa8589a192cd1 23/07/2024

Sabit gelirli kesimde enflasyon seviyesinde gelir artışı olmadığı sürece fiyat artışlarından az etkilenen gelir kümelerinin alım gücü yükselir. Sektörel farklılıklar da bu adaletsizliğe dahil olabilir.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.