bilmediklerimizenflasyonemeklilikötvdövizRusyaUkraynaakpchpmhpcovidkorona virüsgazete manşetlerihaber
DOLAR
16,0901
EURO
17,3060
ALTIN
966,12
BIST
2.375,00
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
26°C
İstanbul
26°C
Açık
Çarşamba Açık
26°C
Perşembe Parçalı Bulutlu
25°C
Cuma Az Bulutlu
25°C
Cumartesi Az Bulutlu
26°C

Vakanüvis yazdı: CHP’ye İHL, İlahiyat Fakültesi ve türbe açtıran seçim

Cumhuriyet’in birinci çeyrek asrına damgasını vuran tek parti idaresi, geçen bu müddette halkın büyük çoğunluğunun memnuniyetsizliğine yol …

Vakanüvis yazdı: CHP’ye İHL, İlahiyat Fakültesi ve türbe açtıran seçim
14/05/2022 15:14
0
A+
A-

Cumhuriyet’in birinci çeyrek asrına damgasını vuran tek parti idaresi, geçen bu müddette halkın büyük çoğunluğunun memnuniyetsizliğine yol açmıştı.

Savaştan çıkmış olmanın devam eden olumsuz ekonomik tesirleri, giderek halktan kopan seçkinci bir idare anlayışı ile sık sık ortaya konulan katı laiklik uygulamaları bu memnuniyetsizlikleri besleyen ögeler olmuştu.

II. Dünya Savaşı’nın galipleri demokrasi isteyince…

İkinci Dünya Savaşı’nda, son anda galiplerin tarafında yer alan CHP Hükümeti, yeni dünya tertibi kurucularınca oluşturulan “Demokrasi Cephesi”nin beklentilerine yanıt verebilmek için kerhen de olsa çok partili sisteme geçmişti.

Bu süreçte Ocak 1946’da Demokrat Parti kurulmuş, 21 Temmuz 1946’da da birinci çok partili seçim yapılmıştı. Lakin CHP yine de eski alışkanlıklarını terk etmeyerek, seçimlere bir sefer daha – ve artık son kere – “açık oy, kapalı tasnif” gölgesini düşürmüştü. Kolay kolay iddia edilebileceği üzere CHP bu seçimden “zaferle” çıkmıştı. Meclis’teki sandalye dağılımı CHP 395, DP 66 halinde olmuştu.

Çok partili seçimler, değerli bir adımdı lakin kâfi değildi. Batılı merkezler, ülke idaresinin liberal iktisada yönelmesi ve toplumsal özgürlüklerde gelişmeler de bekliyordu.

Ayrıyeten halk, tek parti idaresinin seçim hileleriyle bir kere daha iş başında kalmasından olağanüstü rahatsızdı. Seçimlerin akabinde Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Recep Peker’i Başbakanlığa atamıştı. Fakat tek parti yönetimi anlayışının en radikal isimlerinden birisi olan Peker, “liberal bir Başbakan” üzere davran/a/mıyordu.

Peker bir defasında, “Komünizme karşı dini eğitimi güçlendirmeliyiz” talebini lisana getiren birtakım CHP milletvekillerine, “Bu, zehiri zehirle tedavi etmektir” diyerek karşı çıkmıştı. Recep Peker’in bu ve gibisi tavırları halktaki memnuniyetsizliği güzelce arttırınca yerine Hasan Latife atanmıştı. Latife, selefine nazaran daha ölçülü, diyaloğa açık bir isimdi.

Muhalefetin antidemokratik bulduğu kimi yasalar değiştirilmiş, ağır tenkitlere husus olan Köy Enstitüleri’nin klasik öğretmen okuluna dönüştürülmesi teşebbüsleri başlatılmış, valilerin CHP vilayet başkanlığı yapması uygulamasına son verilmişti. Tekrar, ana sınırlarında muhalefetle uzlaşılarak hazırlanan bir seçim yasası da yürürlüğe girmişti.

İnönü’den “Medreseli Başbakan”

CHP, 14 Mayıs 1950 seçimlerine hazırlanırken, geniş halk kitlelerinin en çok şikâyet ettiği inanç hürriyetiyle ilgili olarak da adımlar atmak zorunda kalmıştı.

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Hasan Saka’yı da vazifeden alacak ve yerine “müderris çocuğu, medresede esaslı bir din eğitimi alan, Arapça ve Farsçaya vukufiyeti olan, Fıkıh ve İslam tarihi profesörü” Şemsettin Günaltay’ı Başbakan olarak atayacaktı.

Operasyonu yapan İnönü olmasına karşın, kimi müfrit CHP’liler Günaltay’ın müktesebatından bahisle tekrar de reaksiyonlarını ortaya koymuştu.

“Bizim Mevlut” isimli bir şiir yazan ve burada “Ne örümcek ne yosun / Ne mucize ne füsun / Kâbe Arabın olsun / Bize Çankaya yeter” üzere mısralara yer veren milletvekili Behçet Kemal Çağlar, Başbakanlığa “İslamcı Günaltay”ın atanması üzerine CHP’den istifa etmişti.

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 0

CHP binalarında din eğitimi

Seçimler yaklaşırken Demokrat Parti, CHP’nin 27 yıllık iktidarında sık sık din aksisi siyasetlere imza attığını, bu nedenle Günaltay’ın Başbakan yapılmasının göz boyamadan ileri gitmeyeceği propagandasını işliyordu.

Her şeye karşın CHP, yetersiz de olsa milletin güzeline gidecek kimi siyasetleri hayata geçirmişti. Bu çerçevede; “Din Bilgisi Dershaneleri” (İmam Hatip Okulları) açılmaya başlanmış, Ankara Üniversitesi bünyesinde İlahiyat Fakültesi faaliyete başlamış, kimi tekke ve türbelerin ziyaret yasağı kaldırılmıştı.

Ayrıyeten ilkokullara din dersi de konulmuştu. Başbakan Günaltay, vakit zaman Meclis’te, partisi “İslam’a karşı olmakla” suçlandığında, “Ben, bu ülkede İslam’ın büyük unsurlarını öğretmek için İlahiyat Fakültesi açan bir hükümetin Başbakanıyım” karşılığını veriyordu. Aslında CHP’de başlar sözün tam manasıyla karışıktı.

Çünkü, bir defasında, “Tekke ve türbeler bir daha hortlayamaz” diyen de tekrar Günaltay’dı. Başbakan,”irticaa müsamaha etmekle” suçlandığında bu tabirleri kullanmıştı. Tekrar de türbeler “Türk büyükleri” olması kaidesiyle onun devrinde açılmıştı. Son analizde ise milletin din hizmetlerine olan hasretinin, en görmek istemeyen gözlerce bile fark edileceği o yıllarda kimi mahallî CHP örgütleri işi, parti binasında din eğitim vermeye kadar vardırmışlardı.

Bu ortada İslam dinini öğreteceği teziyle dağıtılan kitaplardaki sıkıntılı sözler nedeniyle kimi vatandaşlar eğitimlere devam etmemiş, kimileri da “Bu kitaplarla İslam’ı öğretmek şöyle dursun, misyonerlik faaliyeti yapılmakta” görüşünü lisana getirerek, hükümetin sözkonusu kitapları toplatması için teşebbüste bulunmuştu. Lakin iktidardaki partinin bütün bu uğraşları sonuçsuz kalacak ve 14 Mayıs 1950 seçimlerinde oyların yüzde 55’ini alan Demokrat Parti, 416 milletvekili çıkartıp, yüzde 39 oyla fakat 69 milletvekiline sahip olabilen CHP’nin 27 yıllık iktidarına son verecekti.

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 1 vhjefz2l

-Prof. Dr. Doğan Duman, “1950 Seçimleri Öncesinde Cumhuriyet Halk Partisi’nin Politik Bir Hareketi Olarak İmam Hatip Kursları” Pamukkale Üniversitesi Belgi Mecmuası, Sayı 10, Yaz 2015

-Arş. Gör. İbrahim Ethem Aydın, “Şemsettin Günaltay’ın Hayatı, Yapıtları ve Dini Islah Düşüncesi”, İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Mecmuası, Sayı 5, Yıl 2002

-Mehmet Ö. Alkan, “Seçim Afişleri, Parti Amblemleri ve Demokrasi Tarihimize Dair Notlar”, Birikim Mecmuası, Sayı 313, Mayıs 2015

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 2 t3jokwfa

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 3 vvszipbe

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 4 vnxwjgnp

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 5 baprzcg3

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 6 8a6ypncb

vakanuvis yazdi chpye ihl ilahiyat fakultesi ve turbe actiran secim 7 y21ed9uu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.