bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
13,5509
EURO
15,4096
ALTIN
790,72
BIST
1.979,83
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
4°C
İstanbul
4°C
Az Bulutlu
Çarşamba Parçalı Bulutlu
8°C
Perşembe Yağmurlu
10°C
Cuma Karla Karışık Yağmurlu
2°C
Cumartesi Karla Karışık Yağmurlu
2°C

TÜİK patatesi nereden alıyor, açıklasın!

TÜİK patatesi nereden alıyor, açıklasın!
04/12/2021 16:16
0
A+
A-

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ısmarlama enflasyon verisi açıkladığı günün sabahında, sokakta istisnasız herkes hayat pahalılığını konuşuyordu. Yanımdan geçen iki bayandan biri, “Fiyatı her gün değişiyor ya” dedi. Yanındaki, “Ne yapacağız peki” diye sordu. Kim bilir neye deva arıyorlardı? Bir arkadaşımın kızı, sabah işe giderken metrobüste herkesin yol boyunca dolardaki artışı konuştuğunu anlattı. Toplu taşıma araçlarında iktisat üzerine küçük çaplı, geniş iştirakli açık oturumlar düzenlenir oldu. Bir diğer tanıdığım birebir patatesi birebir markette bir hafta ortayla yüzde 50 artırımla aldığını söyledi. Ben “Emin misin?” diye sorunca, o da inanamadı, kalktı markete patates fiyatını denetim etmeye gitti, fotoğraf da çekip geldi. Sonuç: Patatesin fiyatı yüzde 50 değil, 3 Aralık itibariyle iki hafta içinde yüzde 60 artmıştı.

60014600 403

Çabucak TÜİK’in “Top 20” listesine baktım. Listenin başında patlıcan vardı. Patates listeye 12’nci sıradan girmişti, yalnızca yüzde 11, 81 artışla. “En yüksek artış gösteren seçilmiş maddeler” listesinin başındaki patlıcan bile Türkiye’nin en yaygın market zincirlerinden birinde satılan patatesten daha az artmıştı TÜİK’e nazaran. Kasım ayının artırım şampiyonu patlıcanın fiyatı, TÜİK’in manavında yalnızca yüzde 24,81’lik bir artış göstermişti.

Haydi patlıcan yaz zerzevatı, onu kışın almayalım. Patates üzere harika bir besinden da vazgeçtik diyelim. Halk listeye 7’nci sıradan giren buğday ununu ne yapacak? TÜİK’in bakkalında yüzde 13,48 fiyat artışıyla satılan undan da mı vazgeçsin? Beslenme alışkanlığına bağlayabileceğiniz, lakin yoksullukla da alakalı olan bir gerçeğimiz var. Türkiye’de buğday eserleri, ekmek, makarna en temel besin hususlarından biri. Bir tarım cenneti olabilecek Türkiye’nin son 18 yılda 59 milyon ton buğday ithal ettiğini, bu sayının ihracatı geçtiğini, buğday ekim alanlarının 2000’den 2019’a gelindiğinde 9,4 milyon hektardan 6,8 milyon hektara düştüğünü de not edelim. Sonuç: Halk, hükümetin bir orta kapatmaya niyetlendiği Halk Ekmek büfelerinin önünde kuyruklar oluşturuyor.

Artık TÜİK bize açıklasın! Alışverişi nereden yapıyor? Haydi fiyat artışlarına dair datalar her ayın 25’ine kadar toplanıyor diyelim. Tekrar de halkın maruz kaldığı fiyat artışlarından TÜİK nasıl paçasını kurtarıyor? Burada safça bir lisanla sorduğum bu soruları, kurumun eski liderlerinden, bugün DEVA Partisi’nin Sektörel Siyasetler Lideri iktisatçı Birol Aydemir’e sordum.

43206455 403 Gazeteci Banu İnanç

Birol Aydemir, Eylül 2011’de başladığı TÜİK başkanlığı misyonundan beş yıllık müddeti dolmadan 10 ay kadar evvel ayrılmıştı. “Benim dönemimde TÜİK bağımsızdı” diyen Aydemir, gidişat görerek bu kararı vermiş olacak ki, kurum o gittikten sonra beş lider gördü. Bunların dördü vekaleten misyonda tutuldu. Asaleten atanan son lider Sait Erdal Dinçer ise, bağımsız olması gereken kurumda işlerin nasıl yürüdüğünü, TBMM’de Bayana Yönelik Şiddetin Sebeplerini Araştırma Komitesi’nde ağzından kaçırmıştı. Dinçer, bayana yönelik şiddet ile ilgili gerçek bilgilere, “eksikler yahut ricalar yahut protokoller sonucunda” ulaşılamadığını söylemişti.

Eski TÜİK Lideri Aydemir, bu rica sisteminin nasıl çalıştığına ve TÜİK’in gerçek enflasyonun yarısından az sayılara nasıl ulaştığına dair şöyle bir toparlama yaptı:

Bilgiler açıklanmadan hükümete bildirildi

  • “TÜİK’e gelirlerin toplanması konusunda, tabi olduğu kanuna muhalif uygulamalar yaptırdılar. Damat Berat Albayrak’ın bakanlığı sırasında, toplanan enflasyon datalarının sisteme girilmeden evvel Albayrak’a gönderildiği konuşuluyordu. Meğer enflasyon bilgileri, her seferinde her ay herkese tıpkı anda açıklanmalıdır. Kim olursa olsun, bakan ya da Cumhurbaşkanı, kimse bu dataları halktan evvel göremez, müdahale edemez. Benim dönemimde bu daima bu türlü oldu.”

İnternette bulunan kampanya fiyatları bilgi kabul edildi

  • Korkusuz’da Ahmet Takan yazmıştı. “TÜİK enflasyon bilgilerini internetten düşük fiyatlı eserler seçerek oluşturuyor” diye. Bu teze nazaran, “TÜİK’e Google’dan en düşük fiyatı bulun, neyse onu data olarak girin” diyorlar. Halbuki TÜİK olarak, hangi iş yerinde, hangi malların fiyatlarını toplayacağınızı belirlersiniz, o kümeler değişmez. Daima birebir işyerlerinde, daima birebir eserin fiyatlarını toplarsınız. Yolun yarısında BİM ve Şok’tan fiyat toplamaya başladılar. Data toplamaya gitmeden buralara telefon edip “Fiyatları indirin” dediler. Buna itiraz eden 10 bölge müdürü bir gecede değişti. Haydi diyelim bunlar tez.”Şüyuu vukuundan beterdir” diye bir kelam vardır. Ben TÜİK lideri olsam, bu iddiayı lisana getiren herkesle basına açık toplantı yapardım. Görevdenken de esasen her yıl iki kere basın toplantısı yapardım.

“Kemal Kılıçdaroğlu’nu kapıda karşılardım”

  • Bugün vazifede olsam ve ana muhalefet başkanını TÜİK’in kapısında karşılardım. Ona misafirperverlik gösterir, ağırlar, fikir alışverişi yapar, o denli uğurlardım. Bunlar bu türlü yapamaz, zira kendilerine itimatları yok, zira yanlış yaptıklarını biliyorlar. Kendine güvenen, korkacak bir şeyi olmayan bu türlü yapar mı?

Talimatla gelip, talimatla gitmek

  • Evvelce Bakanlar Kurulunca atanan TÜİK Lideri, beş yıl vazifede kalır ve lakin kendi istifa ederse vazifeden ayrılırdı. Bu da kurumun bağımsızlığını teminat altına alan bir düzenlemeydi. Artık misyondan alınmanız bir talimata bakar. Vekalet de düşünceli bir durumdur. Vekaleten müdürlük yapan önünü göremez.

Sonuç: TÜİK Lideri Dinçer daha evvel kendilerine “ricalar geldiğini” söylemişti, siz onu dümdüz “talimat” olarak anlayın. Enflasyon ne durumda diye de gidip TÜİK bilgilerine bakmayın. İsterseniz kendiniz her alışverişinizi birebir yerden yapıp, birebir eserin fiyatlarını denetim ederek maruz kaldığınız enflasyonu hesaplayın, ister memleketler arası standartlara uygun çalışan Enflasyon Araştırma Kümesi ENAGrup’un, enflasyonu TÜİK’in verdiği yüzde 21,31’lik oranın iki katından fazla, yüzde 58,65 olarak açıkladığı sayfasına bakın. TÜİK’in üretici fiyatlarında saklayamadığı artışın tüketici fiyatlarına yansımamasının da imkânsız olduğunu unutmayın. O yansımayı yaşamayan, takip ettiği eserler az artırım gören TÜİK açıklasın! Patatesi nereden alıyor?

Banu İtimat

© Deutsche Welle Türkçe

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi:
Enable Notifications    OK No thanks