bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
13,5263
EURO
15,3264
ALTIN
788,92
BIST
1.979,83
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
4°C
İstanbul
4°C
Az Bulutlu
Çarşamba Parçalı Bulutlu
8°C
Perşembe Yağmurlu
10°C
Cuma Karla Karışık Yağmurlu
2°C
Cumartesi Karla Karışık Yağmurlu
2°C

Katar Türkiye ekonomisini kurtarabilecek mi?

Katar Türkiye ekonomisini kurtarabilecek mi?
06/12/2021 16:28
0
A+
A-

Düşük faiz ve yüksek döviz kuruna dayalı yeni ekonomik modelde ısrar eden Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, iktisadın mevcut durumda en büyük muhtaçlığı olarak görülen direkt yatırımları artırmak için Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) sonra Katar’a yöneldi. Erdoğan, BAE Prensi Pir Muhammed bin Zayed Al Nahyan’la 9 yıllık bir ortadan sonra Ankara’da yüz yüze görüşüp Nahyan’dan Türkiye’ye 10 milyar dolarlık yatırım kelamı almasının akabinde Katar’dan da yüksek ölçüde direkt yatırım almayı hedefliyor.

Katar’la 2015’ten bu yana siyasi, askeri, iktisat ve kültür alanlarında 69 mutabakata imza atan AKP hükümetinin, Katar sermayesine Borsa İstanbul’u ortak edecek kadar güvenmesine dönük tenkitlerin sürdüğü bir ortamda Erdoğan’ın Katar’la ne seviyede muahedeler yapacağı merak konusu. Erdoğan’ın Katar’la yapacağı mutabakatların çerçevesi Türkiye-Katar Yüksek Stratejik Komitesi’nin Doha’da yapılacak toplantısında ortaya çıkacak. Toplantıya Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Katar Buyruğu Pir Temim Bin Hamad El- Sani başkanlık edecek.

Erdoğan’ın ziyaretini düşük faiz ve yüksek döviz kuruna dayalı ekonomik modelde yaşanan krize bir tahlil arayışı olarak gören ekonomistler, bu ziyaretten ne çıkarsa çıksın Erdoğan’ın piyasalara itimat veremeyeceğini söylüyor. Pekala neden?

“Şeffaflık olmadan inanç olmaz”

Ekonomist Güldem Atabay, Türk hükümetinin Katar idaresi ile kurduğu ikili alakalar yanında Katar sermayesinin Türkiye’de tam olarak ne yaptığı konusunda yıllardır hiçbir açıklık olmadığına, bu taraftaki sorgulamaların sürdüğüne dikkat çekiyor. Atabay, DW Türkçe’ye Erdoğan’ın Katar ziyaretiyle ilgili konuşurken “Sadece Katar’a mahsus değil Körfez sermayesinin Türkiye’deki varlığı, Türk hükümeti ile Körfez ülkelerinin bağlantıları üzerine bir şeffaflık sorunu yaşanıyor. Türkiye’ye direkt yatırım gelmesi âlâ lakin biz bu yatırımın iktisada inanç vereceğini söyleyemiyoruz. Zira Arap sermayesi kelam konusu olduğunda kurumlar bir kenara itiliyor ve teğe bir münasebetler üzerinden bir alım-satım süreci devreye giriyor” eleştirisi getiriyor.

57190394 403 Ekonomist Güldem Atabay

Atabay, tıpkı BAE prensinin daha iki hafta evvel Türkiye’ye 10 milyar dolarlık bir direkt yatırımdan kelam ettiği fakat bu yatırımın tam olarak nerelerde, nasıl kullanılacağına ait açıklama yapılmadığı üzere Katar’dan gelecek muhtemel bir direkt yatırım için de tıpkı şeyin yaşanacağından yakınıyor:

“Türkiye kurumların, kurumsal prensiplerin devrede olduğu Batı sermayesinden uzaklaşıyor. Kurumların kenara itildiği Körfez sermayesine yöneliyor. Ancak ortaya çıkan bu şeffaflık sorunu ekonomiyi daha da sıkıştıracak, zora sokacak bir sorun. Olağan bir ekonomik tertipte yapılan mutabakatların tüm detayları kamuoyuyla paylaşılır lakin Türkiye’de bu türlü olmuyor. Şeffaflık olmayınca da iktisadın rahatlamasını beklemek yanlış olur. Zati BAE’den de Katar’dan da gelecek yatırımların bir vadesi olacak. Münasebetiyle, bu bölgeden gelecek yatırımların darboğazdaki iktisada çabucak ilaç olması imkansız.”

Türkiye’de 2016’da yaşanan darbe teşebbüsünden beri AKP hükümeti ile Katar ortasındaki ikili işbirliğinin evvelki yıllara nazaran daha da güçlendiği gözlemlendi. Türkiye, Suudi Arabistan’ın başını çektiği Körfez ülkeleri Katar’a boykot uygularken Katar’ın yanında yer aldı. Katar’daki askeri üssüne büyük değer veren Türkiye’ye 2018’deki kur krizinde Katar’dan 15 milyar dolarlık yatırım ve kredi dayanağı geldi.

“Katar rahatlatıyor ancak inanç vermiyor”

Boğaziçi Üniversitesi’nden iktisat profesörü Ceyhun Elgin de Katar’dan gelecek mümkün direkt yatırımlara temkinli yaklaşıyor. Elgin’e nazaran Katar’dan devir dönem Türkiye’ye yapılan direkt yatırımlar Türkiye’nin elini rahatlatacak boyutta olsa da bu rahatlama uzun sürmüyor.

Elgin bunun nedenini “Katar yatırımlarıyla Türkiye’nin devir periyot elinin rahatladığını gördük lakin bu rahatlamanın kalıcı olmadığını da gördük. Zira bu yatırımlar inanç vermiyor. Bugün Türkiye’de Merkez Bankası kurlardaki yükselişe müdahale etti fakat o müdahalenin de çok tesirli olmadığını görüyoruz. Zira kurumlara olan itimat sarsıldı. Enflasyonun istikrarı bozuldu. Yabancı yatırımcı, yatırımının karşılığını TL cinsinden değil de dolar cinsinden almak istiyor. Ve bu noktada Türkiye’den beklediği karşılığı da göremiyor. Bu yabancı yatırımcıya Katar da dahil. Buna dikkat etmek gerekir” kelamlarıyla anlatıyor.

59055522 403 Prof. Dr. Ceyhun Elgin

Türkiye’deki krizin büyüklüğüne dikkat çeken iktisat profesörlerinden Mustafa Durmuş, DW Türkçe’ye Katar yatırımlarının tahlil olabilmesi için Erdoğan’ın bu defa en az 30-40 milyar dolarlık direkt yatırım mutabakatı yapması ve bu yatırımların kısa vadede gerçekleşmesi gerektiğini söylüyor.

Türkiye’nin 30-40 milyar dolarlık bir muahedeyi lakin IMF’le yapabileceğini fakat hükümetin IMF’le mutabakata sıcak bakmadığını anlatan Durmuş, “Erdoğan’ın Katar ziyaretinden Türk iktisadına de, Türk halkına da olumlu sonuç çıkmaz. Zira Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Katar’la kurduğu ikili münasebet ve yaptığı mutabakatlar büsbütün kendi desteklediği sermaye kümelerini korumak, kollamak emelini taşıyor. Katar’la kurulan işbirliğinin, yapılacak mutabakatların Türk iktisadının bütünüyle nicelik ve nitelik açısından değeri yok. Erdoğan, IMF’le mutabakat yapmamak için Katar’a gitti” değerlendirmesini yapıyor.

52918077 403 Prof. Dr. Mustafa Durmuş

AKP hükümeti Katar’a Türkiye’de yapılan satışlara siyasetten ve kamuoyundan yükselen tenkitlere rağmen Katar’la ticari bağlantıları en üst seviyede tutmaktan vazgeçmiyor. Son olarak Cumhurbaşkanlığı yatırım ile finans ofisinin Ekim’de Katar’da açtığı şube çalışmaya başladı. Taraflar ofisle iki ülkedeki yatırım alanlarını tüm taraflarıyla tanıma konusunda birbirlerine yardımcı olacak.

Tartışma konusu satışlar

Katar Buyruğu Pir Temim Bin Hamad El-Sani’nin Kasım 2020’deki Ankara ziyaretinde Türkiye ile Katar ortasında 10 mutabakat imzalanırken Borsa İstanbul’un yüzde 10’unun Katar Yatırım Ofisi’ne devredilmesi, Katar’ın İstinye Park’a da ortak olması AKP hükümeti ile siyasi muhalefet ortasındaki tartışmaları büyütmüştü. Cumhurbaşkanı Erdoğan’a “Satmadık yer bırakmadınız. Katar’ı Türkiye’ye ortak ettiniz” çıkışında bulunan muhalefete AKP’den “Türkiye’de yatırımın artırılmasının hedeflendiği” cevapları gelmişti.

Hükümetin Katar’a yaptığı satışları broşür halinde bastıran CHP, Katar’a yapılan satışları şöyle sıralamıştı: BMC, Finansbank ve A Bank, Boğaz’ın en değerli yalısı, İstinye Park, oteller, hastaneler ve inşaat şirketleri, Banvit ve besin şirketleri, dokumacılık ve giysi firmaları, Borsa İstanbul payları, Tank Palet Fabrikası, Antalya limanı, Ataköy kıyısında kupon yerler, Kanal İstanbul güzergahında topraklar, Türkiye’nin en büyük dijital platformu Digitürk, Haliç Altın Boynuz Projesi.

“Satış değil işletme devri”

CHP, Türkiye’de 45 yıldır zırhlı araç üreten Sakarya’daki Tank Palet Fabrika’nın Katar’a satıldığını söylese de Cumhurbaşkanı Erdoğan “fabrikanın özelleştirilmediğini, işletmenin muhakkak kurallar ve mühletler dahilinde BMC’ye devredildiğini” Aralık 2020’de açıkladı. Hükümet kaynakları, 2018 sonunda statüsü değiştirilen fabrikanın Ocak 2019’da Katar Yatırım Fonu ve Ethem Sancak ortaklı BMC’ye devredildiği bilgisini paylaşıyor.

Katar ile Türkiye ortasındaki ticaret hacmi 2019’da 1,4 milyar dolara yükseldi. Türk Ticaret Bakanlığı Katar’ı, 22 milyar doları geçen direkt yatırımlarıyla bugün Hollanda’nın akabinde Türkiye’deki ikinci en büyük yabancı yatırımcı olarak gösteriyor. Katar’da 540’tan fazla Türk şirketi var. Türkiye’de de 200 Katar şirketi faaliyet gösteriyor.

Hilal Köylü / Ankara

© Deutsche Welle Türkçe

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi:
Enable Notifications    OK No thanks