bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
9,4760
EURO
11,0308
ALTIN
548,96
BIST
1.509
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Rüzgarlı
16°C
İstanbul
16°C
Rüzgarlı
Çarşamba Parçalı Bulutlu
18°C
Perşembe Parçalı Bulutlu
15°C
Cuma Çok Bulutlu
16°C
Cumartesi Parçalı Bulutlu
17°C

Hadım ağasının zengin kütüphanesi

Seray Şahinler / Osmanlı sarayının öne çıkan karakterleri ortasında hadım ağaları… Yüzlerce yıllık tarihte sarayda kilit rol oynamış, renkli …

Hadım ağasının zengin kütüphanesi
20/06/2021 07:37
0
A+
A-
Seray Şahinler / Osmanlı sarayının öne çıkan karakterleri ortasında hadım ağaları… Yüzlerce yıllık tarihte sarayda kilit rol oynamış, renkli kişiliğe sahip, yer yer otoriter pek çok hadım ağası yer alıyor. Bunlardan biri var ki, kültür tarihine ismini yazdıran isimlerden “Beşir Ağa.” 18’inci yüzyılın değerli simalarından; Habeşistan’da hadım edilmiş siyahi bir köle olan Beşir Ağa’nın hikayesi dikkat alımlı.

Beşir Ağa’nın Topkapı’ya uzanan hikayesi farklı… Topkapı Sarayı Haremi’nin baş hadım ağası olan Beşir Ağa’yı tarih için değerli kılan ise sıkı bir kitapsever olması. Kurduğu kütüphaneler, Kur’an, hadis, kelâm ve fıkıh başta olmak üzere Osmanlı’nın karar sürdüğü coğrafyalardan topladığı kitaplarla kültür tarihi için değerli bir yere sahip Beşir Ağa’nın hayatı kitap oldu. Ohio State Üniversitesi’nden Osmanlı tarihçisi Prof. Jane Hathaway, Beşir Ağa’nın 90 yıllık ömrünü “Beşir Ağa Osmanlı Hareminin Baş Hadım Ağası” kitabında anlattı.

Fıkıh da var ideoloji de

Hathaway’in aktardığına nazaran Beşir Ağa’nın beğenileri Sultan III. Ahmed ve Sultan I. Mahmud devrinin saray yaşantısındaki entelektüel üretimi besliyor. Beşir Ağa’nın vefat ettiği yıla kadar 1007 kitabın listelendiği biliniyor. O devirde bir katalog hazırlayan Osmanlı memurları kitapları tasnifleyip kayıt altına almış. Tasavvuf, adab, mantık, bilim, tıp, tarih ve edebiyat alanlarındaki kitapların fizikî görünümünü, ciltleri dahi kayıt altında. Beşir Ağa’nın tarih kitapları ve kronolojik koleksiyonu Osmanlı tarih yazımı için kıymetli yere sahip.

Kitapta Aristoteles’ten İbn Sina’ya, İbnü’l-Arabi’den Mevlânâ’ya, Kâtip Çelebi’den Evliya Çelebi’ye kadar güçlü koleksiyona sahip Beşir Ağa’nın, 30 yılı aşkın Dârüssaâde ağalığı boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nun dört bir yanında vakıflar kurup hayratlar yaptırarak saygın bir pozisyona ulaştığına yer veriliyor.

Beşir Ağa’nın kitapları yalnızca İstanbul’da değil. Medine’de bir kütüphane kurmuş, Bağdat’ta bir kitap vakfına bağışta bulunmuş ve kitap koleksiyonun bir kısmını Kahire’deki Ezher Üniversitesi Türk yatılı okuluna bırakmış. Araştırmalara nazaran Beşir Ağa Evliya Çelebi’nin “Seyahatnamesi”nin on cildine sahipti ve yazmaları eksiksiz olarak günümüze ulaşan üç kadrodan birini içeriyordu. Katip Çelebi’nin denizcilik tarihi, düş tabirleri, risaleler, İbn-i Sina’nın el-Kanun fi’t-tıbb’ın kopyaları öne çıkanlar ortasında.

Entelektüel mirasa değerli katkı sağladı

“Beşir Ağa’nın hikayesi Osmanlı’da güçlü kişi olan bir kölenin ömür öyküsüdür” diyen Hathaway, “Darüsssade ağalarının kitaba ilgisi sarayın eğitimiyle ilişkili olmalı. Beşir Ağa’nın  Gülhane külliyesinde ve Eyüp’teki darülhadisindeki kitaplar, Süleymaniye Kütüphanesi’nde Hacı Beşir Ağa ve Beşir Ağa Eyüp tasniflerinin temelidir. Çok sayıda kitap topladı. Hacı Beşir Ağa, Osmanlı entelektüel mirasına kıymetli bir katkı sağladı” formunda konuşuyor.

60ce28b2554284181ceb33d5

3 Haziran 1746’da hayatını kaybeden Beşir Ağa Eyüp Mezarlığı’na defnedildi. Cağaloğlu’ndaki Beşir Ağa Külliyesi ve Eyüp’teki Beşir Ağa Darülhadisi, kentin çeşitli noktalarındaki çeşmeleri Beşir Ağa’nın geride bıraktığı eserler ortasında. Güçlü kütüphanesinin bir kısmı Beşir Ağa Külliyesi’nde bir kısmı ise Süleymaniye Kütüphanesi’nde bulunuyor.

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

Enable Notifications    OK No thanks