bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
13,7194
EURO
15,5684
ALTIN
786,58
BIST
1.910
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Sağanak Yağışlı
15°C
İstanbul
15°C
Sağanak Yağışlı
Pazar Çok Bulutlu
14°C
Pazartesi Çok Bulutlu
17°C
Salı Sağanak Yağışlı
15°C
Çarşamba Sağanak Yağışlı
14°C

Afganistan’da Yıllardır Devam Eden ve Bir Türlü Bitmek Bilmeyen Kaosun Arkadasındaki Taliban Kimdir?

Afganistan’da birçok ili ele geçiren Taliban’ın, başşehir Kabil’e girmesiyle ülkede tam bir kaos hali hakim. Hal bu türlü olunca, Taliban …

Afganistan’da Yıllardır Devam Eden ve Bir Türlü Bitmek Bilmeyen Kaosun Arkadasındaki Taliban Kimdir?
15/08/2021 21:52
0
A+
A-
Afganistan’da birçok ili ele geçiren Taliban’ın, başşehir Kabil’e girmesiyle ülkede tam bir kaos hali hakim. Hal bu türlü olunca, Taliban hakkında birçok şey merak edilmeye başlandı. Taliban örgütü nedir, nasıl ortaya çıktı, hedefi nedir, başkanı kimdir gelin daima birlikte bakalım…

Uzun bir müddettir kaosun bir türlü bitmediği Afganistan’da birçok ili ele geçiren Taliban, başşehir Kabil’e de girdi.

s af8fa17a2c856e9fa6f9a43d0bb9583fe4dfe8fa

Hal bu türlü olunca, Taliban hakkında birçok şey -ne vakit ortaya çıktığı, emeli, lideri- merak edilmeye başlandı. Gelin, merak edilen ayrıntılara daima birlikte bakalım…

Çin, İran ve Orta Asya üzere birçok güçlü devletin bulunduğu bir coğrafyanın tam ortasında yer alan Afganistan, on yıllardır işgallere maruz kaldı.

s fb44e68e227477a524421d0be9907d45cd6eb56f

Lakin hiçbir devlet güçlü bir merkezi idare oluşturmakta başarılı olamadı.

Göç ve ticaret yollarının ortasında kalan bu ülke, çok sayıda farklı aşiret, etnik küme ve farklı lisanların konuşulduğu kültürel bir yapıya sahip.

s 9369385e51dd62406919df2aba963ee00a193bc6

Kanunsuz bir devlet yapısına sahip olan Afganistan’da çoğunlukla birbirine rakip hatta düşman olan her aşiret ya da etnik küme, kimliğini korumak için savaş verir hale gelmiş.

s 30a59774cf098d1ea14950ad4bc60e4797e790c7

Münasebetiyle her etnik küme ve aşiret, kendi bölgesinde sağlam yapılar, konutlar, fizikî manada kale üzere korunan köyler inşa etmiş ya da dağları siper almış durumda.

Bu yapıdaki bir ülkede merkezi idare oluşturmak ve bunu sürdürmek hiç de kolay olmamış münasebetiyle.

s 5f7cb4d529502daa0edbe15fa337f182d8af48d5

1979’da başlayan Sovyet Rusya işgali de güçlü bir merkezi idare kurmaya yetmemiş. Üstelik bu sefer, ülkenin bu durumundan faydalanan bir de küme ortaya çıktı: Taliban.

s dd614264b8e4aa532ba2575a9f1eacb0ea484819

Kendilerini ‘Afganistan İslam Emirliği’ olarak tanımlayan Taliban, Peştunlar’dan oluşan sünni İslamcı bir küme.

Temellerini Pakistan’daki medreselerde eğitim gören ve savaştan kaçan Peştun mülteciler oluşturan bu silahlı örgüt, 1989 yılında ortaya çıktı ve Afganistan’da merkezi hükümetin zafiyet gösterdiği yerlerde hakimiyet kurdu.

s 2bb55375e46626e01be4334e224529f1bce28df7

Kurulduktan birkaç ay sonra çoğunluğu medrese ve şeriat okulu öğrencileri olmak üzere savaşçı sayısı 20 bini buldu.

s 6b12baf2ddf1a00385e420075da52f4f0883365f

Kısa mühlet sonra Pakistanlı Peştun etnik kökenden Mevlana Samiul Hak liderliğindeki Darul Ulum Hakkaniye medresesi öğrencilerinin kıymetli bir kısmı de tekrar örgüte dahil oldu.

Taliban, Sovyetler Birliği’nin Afganistan’a müdahalesinin akabinde Sovyet güçlerinin 1989’da geri çekilmesinden sonra Afganistan’daki merkezi hükümetlerin zayıflıklarından da yararlanarak iktidara geldi.

s b93c17f4db57de0583e18ebb1ab78cf3fea2a241

Böylelikle ülkenin büyük kısmını denetimi altında tuttu.

Gelenekçi bir yapıya sahip Afgan toplumu içerisinde süratle taraftar toplayan ve yükselen kümenin emeli, Sovyet savaşı sırasında ortaya çıkan savaş ağalarından kurtulmak ve Afganistan’da İslam’a dayalı bir idare getirmekti.

s a768e5e2c9b872e47898d94cf5bc17a417a41a3b

Taliban, 1995 yılında ülke genelinde 12 kentte denetimi sağladı. Yolsuzluklara ve rüşvete savaş açan kümenin popülaritesi günden güne arttı.

s 4674cef8601a25d4553c1aca45bb9c2e6033d1eb

Ele geçirdiği kentlerde kanunsuzluklar ortadan kaldırılmaya ve emniyet tesis edilmeye başlandı.

Ülkenin güneyindeki Peştun nüfusun yoğunlukta yaşadığı kentleri önemli bir direniş görmeden bünyesine katan Taliban, 1995’te Kabil’e dayandı.

s ae183df3c690d27a80920dcb65be3e0714a1f15c

Başşehrin denetimini ele geçirebilmek için Kabil’i 3 başka koldan bombaladı lakin Sovyetler Birliği’ne karşı verdiği direnişle ismini duyuran Ahmet Şah Mesut liderliğindeki güçler Taliban’ı burada ağır bir mağlubiyete uğrattı.

Otorite boşluğundan faydalanan Taliban savaşçıları 27 Eylül 1996’da Kabil’e girdi.

s 0cee8b314095ab19b513f5030fb211f942374304

Birinci olarak BM binasına sığınan eski Devlet Lideri Muhammed Necibullah Ahmedzay ile kardeşi Şahpur Ahmedzay idam edildi.

s da62609865ed37ba5b1f1f9fa934ef2db6e7de01

Başşehrin ele geçirilmesi vaktine kadar milis bir yapı olan Taliban, bu tarihten itibaren kendi hükümetini kurduğunu açıkladı.

s 208e4e8f708f9c39db9ba5371419852971cbd3d7

İsmini Afganistan İslam Buyrukluğu, kurucu başkan Molla Ömer’i de Emirel Müminin (Müminlerin emiri) olarak ilan etti.

s 40e9aff376f7136855dbea5be877319c7ef6624f

Akabinde bayrak değiştirildi. Molla Ömer ismine mescitlerde hutbe okundu.

Günümüzde ise, ABD’nin bölgeden çekilmesi ile ilerlemesi sürat kazanan Taliban, ülkenin kilit eyaletlerini birer birer ele geçiriyor.

s 427d38b08b6e6ddbcc5d6729abcfcd8bc5c7933f

Reuters’ta yer alan son dakika gelişmesine nazaran, Taliban ülkenin başşehri Kabildeki yağmalama olaylarını engellemek için ‘kente girin’ buyruğu verdi.

Reuters’a konuşan üst seviye bir Afgan yetkili, Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin ülkeden ayrıldığını ve Tacikistan’a gittiğini belirtti

s ab19e0a6420a7d5fb9bb5c40e6fa555730e63bbf

Taliban şu an 34 vilayetin 28’ini denetim ediyor, 6 vilayet hükümet denetiminde.

s db910bd7c1e39904d7effab3c500a707ddaf97a3

Şu an ülkede tam bir kaos hali hakim. On binlerce kişi meskenlerini terk etmek zorunda kalıyor…

s 730661fdc05a7db1046cf7d40a34c7ae2c781991

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

Enable Notifications    OK No thanks